Facebook

Twitter

Sosyal Medya

Kökler

“Şu evrensel gerçeği unutmayın, hepimiz aynı yaratıcının çocuklarıyız.”
Alex Haley, Kökler

Kök, kökler ya da köken dediğimizde keşke bir tek anlamı olsaydı da kolayca tanımlayabilseydik. Yani, sadece bir ağacın, bitkinin kökünden ya da insan, hayvan ırkının soyağacından bahsediyor olsaydık. Ama konumuz sanat ya da fotoğraf olunca işin rengi değişiyor. “Kökler” sanatın her alanı için öylesine verimli bir konu. Birbirinden etkilenen, birbirini besleyen farklı sanat dalları, farklı disiplinler deyince bile hemen akla onların ilk çıkış noktası olan “kök” geliyor akla. Kök deyince sadece dışarıda, orada olan, yerin ya da toprağın altındakinden söz etmiyoruz elbette. Bir şeylerin ilki, yani görünenin ardında yatanın ilk uzantısı, bilimden sosyal bilime, hayvandan insana, psikolojiden edebiyata, sanata, gerçeklikten hiper-gerçekliğe kadar her şey.

Carl Gustav Jung kökeni, geçmişten günümüze dek uzanan ve her insanın kolektif bilinçdışında yatan bir mirastan, ilklerden, arketiplerden söz eder. “Ana örnek”, “ilk model” gibi anlamlara gelen arketip kavramı, geçmişten günümüze aktarılan ilksel kalıplar olarak kabul edilmektedir. İnsanoğlu da “arketip” yani “ilksel model” denilen bu kalıtımları kendi içlerinde çeşitli biçimlerde taşıyor.

Yaşamın merkezi olarak bilinen mitoloji, yerel gereksinimlere göre değişip örgütlense de aynı motiflerle yorumlanır. Mitoslar, insanın bilinçaltının derinliklerinden gelen izlerin yeniden üretilmesiyle oluşur. Anlama ve araştırma merakı bitmeyen insan şimdiye kadar bildiğimiz uygarlıklarla, şehirleşme hikayeleriyle yetinmemiş Göbeklitepe tapınma alanını gün yüzüne çıkartmış. İnsanlığın bilinen ilk soyut sembollerine burada rastlanmıştır.

Dünya dillerinin kökü ortak heceye dayanır. Sözcüklerin üzerlerine aldıkları bütün çekim-yapım eklerinin çıkarılması sonrasında ortada kalan ve daha da parçalanamayan anlamlı söz birimi “Kök”tür. Yani anlam ifade eden en küçük dil birimidir. Aynı zamanda kök sözcüğü, ‘Dip, temel, esas, kaynak ve köken’ gibi anlamlara sahip olarak öne çıkar. Bir kimseyi bir yere bağlayan manevi temel güçlerin bütünüdür kökler. Bir şeyin çıktığı, dayandığı temel, biçim, sebep veya yer, menşe, soydur. Asıldır. Bir şeyin kendisi. Örnek, kopya karşıtı. Gerçek. Esas. Aranılan nitelikleri en çok kendinde toplamış olan. Bir şeyin temelini oluşturan, ana.

İnsan doğanın bir parçasıdır ve kendi kökleriyle bağlanır bulunduğu yere. Anlam arayışı bitmez, bitmemeli zaten. Yoksa niye sanat ya da kendi alanımız olan fotoğrafla uğraşalım ki…

Doç. Dr. A. Beyhan ÖZDEMİR